خواست و طلبست پس هر كجا كه خواست و طلب باشد تفرقه و پراكندگى باشد . پس ميان دانا و نادان و توانگر و درويش و رعيت و پادشاه تفاوت نباشد بلكه دانا و پادشاه و توانگر را تفرقه و عذاب بيشتر باشد از جهت آنكه خواست و طلب ايشان بيشتر است . پس علامت محقق آن باشد كه چون بر اين اسرار واقف شود ترك خواهش كند و هرچه دارد از مال و جاه ايثار كند تا زحمت نگاه داشتن و رنج دشمنان و خوف حاسدان نباشد و راضى و تسليم شود و آسوده و كم‌رنج گردد . اى درويش جهل پيش از علم دوزخست و جهل بعد از علم بهشتست از جهت آنكه جهل پيش از علم سبب حرص و طمعست و جهل بعد از علم سبب رضا و قناعت . فصل بدانكه حكمت حكما و نبوت انبيا و ولايت اوليا نه عطاييست چنان كه اهل شريعت گفته‌اند و نه كسبيست چنان كه اهل حكمت گفته‌اند . اثر و خاصيت زمان و مكانست و اثر خاصيت مزاج و طالعست كه بسبب خاصيت زمان و مكان و مزاج و طالع در آدمى بلكه در جمله چيزها صفات و خاصيات بسيار پيدا مىآيد و هرك را در كارى خاصيتى و آمدى باشد و باز در آن كار سعى و كوشش كند در آن كار بكمال رسد و به اندك سعى كه بنمايد بر سر آيد اينست معنى « فكل ميسر لما خلق له » و اينست معنى : فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ « 1 » . و هرك را كه در كارى خاصيتى و آمدى نباشد و در آن كار سعى و كوشش بسيار كند و روزگار خود را در تحصيل آن كار صرف كند هيچ فايده نباشد اگر مربيان بسيار و استادان مشفق باشند . اى درويش آب دفع تشنگى و نان دفع گرسنگى تواند و مغناطيس آهن تواند ربود و كاهربا كاه تواند ربود و درخت انار انار برآورد و اگر كسى را اين تمنا پديد آيد كه مىبايد كه آب دفع گرسنگى و نان دفع تشنگى كند و مغناطيس

--> ( 1 ) - روم 30